Tấm pin mặt trời tạo ra điện chủ yếu vào ban ngày, đặc biệt khi có bức xạ tốt. Tuy nhiên, không phải gia đình nào cũng sử dụng nhiều điện trong khoảng thời gian này.
Ví dụ, một hệ thống điện mặt trời 5 kWp tạo ra khoảng 600 kWh/tháng. Nếu gia đình chỉ sử dụng trực tiếp 180 kWh thì 420 kWh còn lại có thể trở thành điện dư.
Nếu phần điện dư không được lưu trữ, sử dụng hoặc bán theo cơ chế phù hợp, việc lắp thêm tấm pin có thể làm tăng sản lượng nhưng không giúp giảm thêm nhiều tiền điện.
Điều quan trọng không phải hệ thống tạo ra bao nhiêu điện, mà là bao nhiêu điện thực sự được tận dụng.
Việc mở rộng công suất phù hợp khi gia đình có nhu cầu sử dụng điện lớn vào ban ngày.
Chẳng hạn, những gia đình thường xuyên sử dụng điều hòa, máy giặt, máy bơm hoặc sạc xe điện vào ban ngày có thể tận dụng tốt lượng điện tăng thêm.
Ngoài ra, nếu hệ thống hiện tại thường xuyên không đủ đáp ứng phụ tải khi trời nắng, bổ sung tấm pin cũng là phương án đáng cân nhắc.
Tuy nhiên, cần kiểm tra khả năng tương thích với inverter, diện tích mái và giới hạn kỹ thuật trước khi mở rộng.
Khác với tấm pin mặt trời, pin lưu trữ không tạo thêm điện mà giúp giữ lại năng lượng dư để sử dụng vào thời điểm khác.
Ví dụ, một gia đình đi làm cả ngày, chỉ sử dụng nhiều điện vào buổi tối. Trong trường hợp này, điện mặt trời tạo ra ban ngày có thể dư thừa, trong khi buổi tối gia đình vẫn phải mua điện lưới.
Pin lưu trữ giúp chuyển một phần điện dư từ ban ngày sang buổi tối, qua đó tăng tỷ lệ tự sử dụng điện mặt trời.
Tuy nhiên, pin lưu trữ cũng có chi phí đầu tư, tổn hao khi sạc xả và suy giảm dung lượng theo thời gian.
Nếu hệ thống không có đủ điện dư để sạc hoặc nhu cầu sử dụng điện buổi tối thấp, đầu tư pin lưu trữ chưa chắc hiệu quả.
| Tiêu chí | Thêm tấm pin | Pin lưu trữ |
|---|---|---|
| Mục đích | Tăng sản lượng điện | Tích trữ điện dư |
| Tạo thêm điện | Có | Không |
| Dùng điện mặt trời ban đêm | Không trực tiếp | Có |
| Phù hợp | Dùng nhiều điện ban ngày | Dùng nhiều điện buổi tối |
| Yếu tố cần cân nhắc | Điện dư, công suất inverter | Chi phí, hiệu suất, tuổi thọ |
Hai phương án không hoàn toàn thay thế nhau mà có thể bổ sung cho nhau, tùy theo nhu cầu sử dụng thực tế.
Giả sử một gia đình có đủ điện mặt trời dư để sạc 5 kWh mỗi ngày vào pin lưu trữ.
Nếu hiệu suất toàn bộ quá trình sạc xả đạt 85%, lượng điện có thể sử dụng sau khi lưu trữ là:
5 kWh × 85% = 4,25 kWh/ngày.
Trong 30 ngày, lượng điện này tương đương khoảng 127,5 kWh/tháng.
Đây là lượng điện có thể thay thế một phần điện mua từ lưới vào buổi tối, nếu nhu cầu sử dụng phù hợp.
Tuy nhiên, để biết có thực sự tiết kiệm tiền hay không, cần tính thêm giá điện, chi phí đầu tư, tuổi thọ pin và giá trị điện dư có thể bán.
Lưu ý: Đây là ví dụ giả định, không phải hiệu suất hay mức tiết kiệm cố định của mọi hệ thống.
Một yếu tố đáng quan tâm khi đầu tư điện mặt trời năm 2026 là khả năng bán điện dư lên lưới.
Theo quy định áp dụng cho từng trường hợp, điện mặt trời mái nhà có thể được mua bán phần sản lượng dư khi đáp ứng các điều kiện pháp lý và kỹ thuật.
Điều này khiến bài toán kinh tế thay đổi. Nếu lượng điện dư có thể bán, việc tăng công suất tấm pin có thể mang lại lợi ích ngoài phần điện tự sử dụng.
Ngược lại, nếu điện dư không thể bán hoặc giá trị bán thấp, phương án lưu trữ để sử dụng vào buổi tối có thể đáng cân nhắc hơn.
Vì vậy, cần kiểm tra chính sách và điều kiện đấu nối hiện hành trước khi tính toán hiệu quả đầu tư.
Trước khi quyết định, nên thực hiện bốn bước:
Bước 1: Kiểm tra hóa đơn điện trong 6–12 tháng để xác định mức tiêu thụ trung bình.
Bước 2: Xác định thời điểm sử dụng điện nhiều nhất trong ngày, đặc biệt là tỷ lệ điện tiêu thụ ban ngày và buổi tối.
Bước 3: Kiểm tra sản lượng điện mặt trời, lượng điện tự sử dụng và lượng điện dư thực tế.
Bước 4: So sánh chi phí đầu tư, lợi ích tiết kiệm điện và thời gian hoàn vốn của từng phương án.
Đôi khi, chỉ cần chuyển thời gian vận hành máy giặt, máy bơm hoặc các thiết bị phù hợp sang ban ngày cũng giúp tăng hiệu quả sử dụng điện mặt trời mà chưa cần đầu tư thêm.
Nếu gia đình sử dụng nhiều điện ban ngày và hệ thống hiện tại chưa đáp ứng đủ, lắp thêm tấm pin mặt trời có thể là lựa chọn hợp lý.
Ngược lại, nếu điện mặt trời thường xuyên dư vào ban ngày nhưng nhu cầu sử dụng tập trung vào buổi tối, pin lưu trữ có thể giúp tận dụng nguồn điện hiệu quả hơn.
Tuy nhiên, lựa chọn cuối cùng cần dựa trên số liệu tiêu thụ thực tế, khả năng bán điện dư và chi phí đầu tư.
Đầu tư điện mặt trời hiệu quả không nằm ở việc lắp càng nhiều càng tốt, mà là lựa chọn hệ thống phù hợp với nhu cầu sử dụng điện.
Chia sẻ nhận xét về bài viết